یک استاد شیمی از دانشگاه RMIT استرالیا نسبت به نتایج یک مطالعه جدید درباره مواد شیمیایی مرتبط با سرطان پستان انتقاد کرد و آن را «هشداردهنده‌تر از حد لازم» توصیف کرد. این مطالعه در نشریه Environmental Health Perspectives منتشر شده است.
پروفسور اولیور جونز [Oliver Jones]، استاد شیمی دانشگاه RMIT، گفت این مقاله شواهد کافی ارائه نمی‌دهد و بخش زیادی از آن ذهنی و غیرعینی است. به گفته او، نویسندگان پژوهش جدیدی انجام نداده‌اند، بلکه فهرستی از مواد شیمیایی را بر اساس داده‌های موجود از مدل‌های سلولی و حیوانی در آزمایشگاه تهیه کرده و سپس میزان احتمالی مواجهه انسان با این مواد را تخمین زده‌اند.
جونز تاکید کرد: «آن‌ها غلظت واقعی مواد شیمیایی را در بدن انسان اندازه‌گیری نکرده‌اند. اینکه چیزی در شرایط خاص — مثلاً در غلظت‌های بالا در مدل حیوانی — می‌تواند اثر داشته باشد، به این معنا نیست که در زندگی روزمره هم چنین اتفاقی می‌افتد.»
او برای روشن‌تر کردن این نکته مثال زد که الکل و اشعه ماوراءبنفش خورشید هر دو در دسته یک سرطان‌زاهای شناخته‌شده قرار دارند، اما این به معنای آن نیست که یک لیوان شراب یا بیرون رفتن از خانه حتماً سرطان ایجاد می‌کند. جونز افزود: «حضور یک ماده شیمیایی در محیط به‌خودی‌خود به معنای ایجاد آسیب نیست. شناسایی یک ماده شیمیایی به‌طور خودکار به معنای سرطان‌زا بودن آن نیست.”
این استاد دانشگاه همچنین انتقاد کرد که مقاله از واژه‌هایی مانند «آفت‌کش» استفاده می‌کند که اصطلاحی کلی است و صدها ماده با سطوح بسیار متفاوت خطر را در بر می‌گیرد. او همچنین رد کرد که ارزیاب‌های ریسک اثرات ترکیبی مواد شیمیایی را نادیده می‌گیرند و گفت متخصصان شیمی و سم‌شناسی از این موضوع آگاهند و به همین دلیل ضرایب ایمنی بزرگی در ارزیابی ریسک شیمیایی لحاظ می‌کنند.
جونز در ادامه به یک نکته مهم اپیدمیولوژیک اشاره کرد: افزایش نرخ سرطان می‌تواند نتیجه موفقیت بشر در کاهش مرگ‌های زودهنگام از علل دیگر باشد. به گفته او، سرطان اساساً یک بیماری مرتبط با پیری است و هرچه افراد بیشتر عمر کنند، احتمال ابتلا به سرطان بیشتر می‌شود. بنابراین اگر واکسن‌ها از مرگ زودهنگام جلوگیری کنند یا کمربند ایمنی تلفات جاده‌ای را کاهش دهد، افراد بیشتری به سنی می‌رسند که ریسک سرطان در آن بالاتر است — و در نتیجه تشخیص سرطان افزایش می‌یابد. او تاکید کرد که این احتمال در مقاله بررسی نشده است.
این مطالعه با عنوان «راهنمایی برای کاهش ریسک مواد شیمیایی مرتبط با سرطان پستان» به قلم جنیفر کی [Jennifer E. Kay] و همکاران در روز چهارشنبه ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ در نشریه Environmental Health Perspectives منتشر شد.
زمینه این خبر نشان می‌دهد که بحث درباره نقش مواد شیمیایی محیطی در ایجاد سرطان پستان سال‌هاست در جامعه علمی ادامه دارد. اما اختلاف نظر میان محققان درباره روش‌شناسی چنین مطالعاتی — به‌ویژه تفاوت میان یافته‌های آزمایشگاهی و شواهد واقعی در انسان — همچنان یکی از چالش‌های اصلی این حوزه است.
اهمیت این انتقاد زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم پروفسور جونز خود در حوزه آلودگی محیط‌زیست فعال است و پیش‌تر از سازمان حفاظت محیط‌زیست ایالت ویکتوریا و شرکت‌های آب استرالیا بودجه تحقیقاتی دریافت کرده است. او همچنین عضو کمیته مشورتی کیفیت آب شورای ملی تحقیقات بهداشت و پزشکی استرالیا (NHMRC) است.
تحلیل خبر با دیرینه نیوز بزرگترین رسانه خبری فارسی زبانان در استرالیا
این خبر از چند جهت اهمیت دارد. نخست، انتشار مطالعاتی که مواد شیمیایی روزمره را با سرطان پستان مرتبط می‌دانند می‌تواند نگرانی عمومی قابل‌توجهی ایجاد کند، به‌ویژه در میان زنان. انتقاد یک متخصص مستقل از روش‌شناسی این مطالعه یادآوری مهمی است که یافته‌های آزمایشگاهی را نباید مستقیماً به خطر واقعی برای انسان تعمیم داد.
دوم، این ماجرا نمونه‌ای از چالش ارتباط علم با عموم مردم است: چگونه می‌توان نگرانی‌های مشروع درباره مواد شیمیایی محیطی را بدون ایجاد ترس بی‌مورد منتقل کرد؟ جونز هشدار می‌دهد که ساده‌انگاری در این حوزه نه‌تنها مفید نیست، بلکه می‌تواند به بحث‌های جدی درباره ایمنی شیمیایی آسیب بزند.
عدم‌قطعیت اصلی این است که مطالعه اصلی هنوز در دسترس کامل نیست و ارزیابی مستقل از کیفیت داده‌های آن نیاز به بررسی بیشتر دارد. واکنش سایر متخصصان و نویسندگان مقاله به این انتقادها نیز هنوز منتشر نشده است.
منبع: Science Media Centre
